Brexit nadert ontknoping

11 december. Dat is de dag die voor heel wat Britten en Europeanen hoog in de agenda staat aangestipt. Op die dag moet het House of Commons stemmen over de ‘Withdrawal Agreement’ of het scheidingsakkoord dat Eerste Minister Theresa May heeft onderhandeld met de Europese Unie. Op het moment van schrijven is het nog altijd hoogst onzeker als May een meerderheid in het parlement gaat vinden.

Dat scheidingsakkoord was het meest haalbare compromis dat rekening hield met de belangrijkste eisen en breekpunten van beide partijen. Voor de EU was dat een gelijk speelveld voor handel zodat men niet via het VK goederen met lagere standaarden of tarieven zomaar kan importeren in de EU. Daarnaast moet ook de grens tussen Ierland en Noord-Ierland open blijven, een essentieel punt in het in 1998 gesloten vredesakkoord. Voor het VK was het belangrijk dat het wel degelijk uit de EU stapt en terug controle krijgt over de grenzen en wie het land inkomt. Er mocht ook geen harde grens komen tussen Noord-Ierland en het VK.

Technisch gesproken voorziet de deal dat het VK nog minstens twee jaar in de douane unie blijft en Noord-Ierland in de eengemaakte markt. Die situatie blijft gelden totdat er een definitief handelsakkoord gesloten wordt tussen het VK en de EU. Intussentijd kan het VK ook geen handelsakkoorden sluiten met derde landen en blijven de EU-standaarden en rechtspraak over goederen gelden. Het VK zal geen inspraak hebben in die standaarden. Er zouden geen extra tarieven komen op de handel, wel zouden er een beperkt aantal extra grenscontroles moeten ingevoerd worden.

Het is onduidelijk wat gaat gebeuren als het Brits Parlement tegen dit akkoord gaat stemmen. Een Hard Brexit op 29 maart 2019 valt dan zeker niet uit te sluiten. Dat zou economisch een heel nadelig scenario zijn voor zowel de Britse als de Europese economie. Bij een Hard Brexit wordt het VK voor Europa een volledig derde land waarmee het geen enkele speciale relatie heeft. Dat betekent dat voor handel overgeschakeld moet worden op de internationale WTO-regels en tarieven.

Dat zou ook een forse kostenverhoging implimenteren voor de import en export in het Verenigd Koninkrijk. Die WTO-tarieven kunnen oplopen tot 37,4% voor melkproducten. Voor niet-voedingsproducten liggen de tarieven tussen 2,4% (machines) en 11,5% (kleding). Voor medicijnen geldt een nultarief. Dat maakt dat producten vanuit de EU fors duurder worden in het VK en de koopkracht bij de Britse consument zakt. Naast deze extra tarieven gaan extra controles aan de grens eveneens de handel tussen het VK en het vasteland moeilijker en duurder maken. Een vrachtwagen die van Calais naar Dover gaat, passeert dan een EU-buitengrens waardoor heel wat extra controles nodig zijn.

Een Hard Brexit kan nog veel ergere gevolgen hebben aangezien heel wat elementaire zaken zoals het vliegverkeer of transport van nucleaire brandstof via Europese verdragen geregeld is. Indien men in het Hard Brexit-scenario niet snel noodwetgeving kan toepassen, dreigt er grote chaos te ontstaan in het vliegverkeer en de elektriciteitsvoorziening. Ook in de financiële sector kunnen problemen ontstaan omdat derivatencontracten die in het VK aangegaan zijn, dan niet meer zouden gelden in de EU.

Volgens een Stresstest van de Bank of England zou de economische schade bij een chaotische Hard Brexit kunnen oplopen tot een bbp-verlies van maar liefst 8% in 2019. De huizenprijzen zouden met 30% zakken en de werkloosheid zou van de huidige 4,1% tot 7,5%. De Britse centrale bank schat dat de rente tot 6,5% zou toenemen. De Withdrawal Agreement van Theresa May zou veel minder schade aan de economie veroorzaken. De Bank of England schat dat de extra grenscontroles die May’s deal zouden veroorzaken cumulatief 0,75% van de groei in de komende 5 jaar zou aftoppen.

In de gegeven omstandigheden lijkt een goedkeuring van het Withdrawal Agreement de minst slechte optie. Voor de annulering van de Brexit zou wellicht een nieuw referendum en val van de regering nodig zijn. Dat zou tot heel wat onzekerheid en extra polarisering in het VK leiden. Op dit moment ziet het er eerder naar uit dat een meerderheid van de parlementsleden tegen de deal gaat stemmen. Toch verwachten we dat na wat bijvijlen en misschien een extra stemming het gezond verstand zal zegevieren en men toch de deal gaat goedkeuren, bij gebrek aan een beter alternatief.