Verenigde Staten: gevaren van een chaotisch beleid

Naar eigen zeggen is Donald Trump al geruime tijd een aanhanger van een bijzondere managementtechniek: die van de dynamiek van de chaos. Verre van een vertaling van een bepaald onvermogen om te regeren van de president, maar de snelle vervanging van zijn dichtste medewerkers en de gespannen sfeer die in het Witte huis lijkt te heersen zouden slechts het resultaat zijn van de manier waarop hij omgaat met mensen en situaties.

Anderhalf jaar geleden, na de verkiezing van de nieuwe president, vroegen sommigen zich af of zijn methode niet doeltreffender was dan zijn tegenstanders beweerden: is hij er immers niet bijna in geslaagd, dankzij zijn ontvlambare tweets en forse uitspraken, om Noord-Korea rond de onderhandelingstafel te brengen? Op dat vlak moeten we nog even wachten vooraleer we een oordeel kunnen vellen. Maar op andere punten zouden zijn onsamenhangende daden heel wat sneller naar de oppervlakte kunnen komen. De kiemen van de chaos die hij al enkele maanden heeft gezaaid in de internationale betrekkingen zouden al snel de belangrijkste doelstelling van zijn economisch beleid in het gedrang kunnen brengen: ervoor zorgen dat de Amerikaanse economie zijn elan van weleer terugkrijgt.

De belastinghervorming die in december vorig jaar werd goedgekeurd, was uitdrukkelijk gericht op het stimuleren van de groei: door de belastingen te verlagen en de bedrijven de mogelijkheid te geven om in de loop van het jaar al hun investeringen af te schrijven en door hen aan te zetten om hun winsten te repatriëren, wilde deze hervorming, volgens de bedenkers ervan, de Amerikaanse bedrijven ertoe aanzetten om meer te investeren. Om de zaken wat kracht bij te zetten, werd het voor de federale overheid mogelijk gemaakt om haar uitgaven voor dit en volgend jaar met honderden miljarden op te trekken dankzij de Begroting die enkele weken later werd gestemd. Door die stijging van de overheidsuitgaven zal de economie, die al in de buurt van haar potentieel draait, nog een versnelling hoger schakelen. Door de bedrijven te verlossen van de beperkingen die wegen op hun productiecapaciteit, krijgen zij een bijkomende reden om te investeren. En om ervoor te zorgen dat de economie kan groeien aan een tempo dat een stuk hoger ligt dan de magere 2% die men tot hiertoe gewend was, zoals president Trump heeft beloofd, zijn deze inspanningen om de investeringen aan te zwengelen, absoluut noodzakelijk.

De chaos die het buitenlandbeleid van de president veroorzaakt in de internationale betrekkingen, zou echter bedrijven snel kunnen ontmoedigen om nog te investeren. De moeilijke heronderhandeling van het Noord-Amerikaanse vrijhandelsakkoord, de aanzet van een handelsoorlog met Europa, de dreigingen van economische en financiële sancties die we vrijwel dagelijks meemaken, de krachtmetingen met de Chinese autoriteiten, of nog de olie die hij op het vuur in het Midden-Oosten gooit zouden immers al gauw de wereldeconomie kunnen destabiliseren die amper opnieuw stevig groeit na tien jaar besparingsbeleid. De onzekerheid rond de omstandigheden waarin men in de toekomst zal kunnen exporteren en importeren, de toegenomen volatiliteit op de beurzen en de wisselkoersen, de stijging van de olieprijs en de geopolitieke spanningen zouden, indien ze aanhouden, de Verenigde Staten en de rest van de wereld kunnen afremmen. Ze zouden de beslissingen om mensen in dienst te nemen en te investeren kunnen fnuiken en zo de economische groei in het gedrang kunnen brengen.

Een dergelijke afremming, waardoor de Federal Reserve haar rentevoeten niet veel meer zou optrekken, zou nog zo slecht niet zijn, zeggen sommigen: hierdoor zouden de obligatierentes immers kunnen dalen. Dat is ongetwijfeld zo. Maar het zou bovendien alle hoop in de kiem smoren voor de Amerikaanse bedrijven, die eindelijk voldoende zouden kunnen investeren om voldoende productiviteitswinsten te genereren waarmee het potentieel kan toenemen en die duurzame en hogere groei kan bewerkstelligen. Bovendien is het gevaarlijk om via die weg de Amerikaanse economie, en bijgevolg ook de wereldeconomie, af te remmen, want hoewel de Federal Reserve vrij gemakkelijk de intensiteit van de afkoeling kan regelen die wordt veroorzaakt door een geleidelijke verhoging van de beleidsrentes – die te allen tijde kan worden teruggedraaid – zal dat een ander paar mouwen worden indien deze afkoeling gepaard zou gaan met een al gauw onhandelbare toename van de onzekerheid over de toekomst van de internationale handelsbetrekkingen. Fors op de rem gaan staan en tegelijkertijd het gaspedaal indrukken blijft een zekere manier om zwaar uit de bocht te gaan!