Evaluatie van de potentiële economische impact van de Wereldbeker

Met het oog op de openingswedstrijd van het WK, lijkt Rusland klaar te zijn voor de start van de Wereldbeker Voetbal 2018. Hoewel het moeilijk is om een duidelijk beeld te krijgen van de echte economische winst voor Rusland, kan een evaluatie van voorgaande Wereldbekers de nodige inzichten opleveren.

Er leeft bij diverse landen veel interesse voor de organisatie van de Wereldbeker Voetbal, één van de grootste sportieve evenementen ter wereld. Politieke leiders menen dat de investeringen resulteren in economische winsten op korte en lange termijn, een waardevolle wereldwijde imagocampagne en een positief branding-effect (goed voor het toerisme en de bedrijfsactiviteit).

Niettemin is het moeilijk om de economische voordelen op lange termijn van wereldwijde sportevenementen voor het organiserende land te meten. De impact op korte termijn kan nauwkeuriger worden gemeten, rekening houdend met de algehele financiële impulsen, de bijkomende uitgaven voor logement en in de retailsector, de rechtstreekse belastinginkomsten uit tickets, spelerslonen en winsten, en de positieve impact bij extra tewerkstelling gedurende vele maanden vóór en tijdens het sportevenement.

Voor het eerst ooit in Rusland

De komende Wereldbeker in Rusland zal één van de duurste worden in de geschiedenis van het voetbaltornooi. Een grondig onderzoek geeft een geraamde kostprijs van bijna USD 13 miljard aan, waarvan 70 % wordt gedekt door overheidsbudgetten. Van die 13 miljard werd meer dan USD 4 miljard geïnvesteerd in sportinfrastructuur (stadions) en bijna USD 7 miljard in transportverbeteringen (upgrade van grote luchthavens, snelwegen en veiligheidsmaatregelen).

Die investeringen, die gelijkmatig werden gespreid over de voorbije jaren (sinds 2013) en de Wereldbeker zelf zullen een kortetermijnimpact hebben op de Russische economie in het tweede en derde kwartaal van dit jaar. De economie zal profiteren van een tijdelijke groei in de tewerkstelling en een toename van de consumptie via de 3,5 miljoen mensen die tickets hebben gekocht voor de Wereldbeker-wedstrijden. Vorige tornooien tonen aan dat de bezoekers van de Wereldbeker tweemaal zoveel spenderen als gewone toeristen voor verblijf, voedsel, drank en andere zaken. Binnen de Braziliaanse stadionconcessies registreerde de FIFA tijdens de Wereldbeker in 2014 meer dan 800.000 porties voedsel, meer dan 3 miljoen biertjes, 2 miljoen softdrinks en bijna 750.000 snacks.

De geraamde bijkomende economische winst voor Rusland bedraagt ongeveer 0,2 % tot 0,3 % van de jaarlijkse BBP-groei in 2018. Dat lijkt in lijn te zijn met de vorige Wereldbekers. De economische winst van Brazilië op korte termijn werd geraamd tussen 0,2 % en 0,7 % van het totale BBP, ook al zijn de officiële cijfers nog altijd niet gerapporteerd. Volgens KPMG kende Zuid-Afrika in 2010 een extra groei van 0,5 % dankzij de Wereldbeker.

De winst op lange termijn

Het ramen van de potentiële winst op lange termijn is moeilijker. Rusland is echter redelijk optimistisch, rekening houdend met het toenemende toerisme in de jaren na de Wereldbeker, toekomstige effecten van overheidsinvesteringen en zelfs de positieve effecten van meer sportende Russen dankzij hun betere sportinfrastructuur, zodat ze minder ziekteverzuim kennen. Een rapport over de verwachte economische impact van de Wereldbeker op de Russische economie heeft het over een boost voor het BBP van het land met bijna USD 31 miljard voor de periode van 10 jaar van 2013 tot en met 2023, of ongeveer 2 % van het totale BBP. Hoewel het moeilijk is om na te gaan of die voorspellingen realistisch zijn, is het duidelijk dat de Wereldbeker Rusland een betere sportinfrastructuur, beter openbaar vervoer en wellicht meer bezoeken van internationale toeristen zal bezorgen in het jaar na de Wereldbeker, dankzij de verbeterde internationale reputatie.

Rusland, een bedenkelijk economisch profiel

Eén van de duurste Wereldbekers ooit heeft geresulteerd in een nieuw gebouwde en geüpgradede infrastructuur, zoals wegen en luchthavens. Ze vormen een welgekomen diversificatie van een economie met als traditionele pijlers olie en mijnbouw. Jammer genoeg voor de Russen is economie meer dan genieten van de kortetermijnvoordelen die het onthaal van een mondiaal sportgebeuren met zich meebrengt. De economie blijft in hoge mate afhankelijk van olie- en gasprijzen en -export die de voorbije jaren een scherpe terugval hebben gekend tot eind 2016. Bovendien schaden de internationale economische sancties, opgelegd door het Westen, hoofdzakelijk de VS en de EU, in antwoord op de annexatie van de Krim in 2014, de economische groei, want het aandeel van de Russische export van olie- en gasproducten is gedaald van 65 % in 2014 tot 55 % in 2017.

De echte BBP-groei wordt geraamd op ‘slechts’ 2% in 2017 en zou nipt onder dat cijfer moeten blijven in de komende twee jaar. Hogere olieprijzen vormen een duidelijke steun voor de economie, maar verdere VS- of EU-sancties, geopolitieke risico’s en de afhankelijkheid van de grondstoffenuitvoer zijn te belangrijk om te negeren en rechtvaardigen een behoedzame kijk op de Russische activa.