Europese economieën lijden onder oplopende politieke onzekerheid

De voorbije kwartalen presteerden de economie en de beurzen in Europa minder goed dan in andere delen van de wereld. De aanzienlijke inspanningen van de Europese Centrale Bank ten spijt, die nadrukkelijk probeert om de binnenlandse vraag aan te wakkeren via de kredietverstrekking, bleven risicovolle activa uit Europa recent achter.

Sinds Mario Draghi vier weken geleden nieuwe maatregelen aankondigde, presteerden de activa die verondersteld mochten worden daarvan te profiteren, ondermaats: de banksector in de eurozone noteert 12% lager en de aandelenbeurzen in de perifere landen boekten verlies (FTSEMIB -6% en IBEX -5%), terwijl de munt fors duurder werd en de politieke onzekerheid verder opliep. Anders gezegd: Europese risicovolle activa zullen hun stijgingspotentieel wellicht pas waarmaken wanneer beleggers de indruk hebben dat de politieke onzekerheid afneemt. Vóór 23 juni, de datum van het referendum over EU-lidmaatschap in het VK, lijkt die kans klein.

De langzaam verbeterende macro-economische cijfers in Europa worden tenietgedaan door de opkomst van diverse politieke risico’s. In volgorde van belang voor de financiële markten onderscheiden we:

Het Brexit-risico. Hoewel het referendum over EU-lidmaatschap op 23 juni volgens peilingen nog altijd beide kanten uit kan, nemen op de financiële markten de indicatoren van het Brexit-risico sinds begin dit jaar gestaag toe (bv. verzwakking van het pond vs. de euro, spread op CDS’en op het VK vs. Duitsland).
Vluchtelingen. De inspanningen om de toestroom van migranten aan de Europese grenzen in te dammen, worden opgevoerd met een deal tussen de EU en Turkije, maar het gevaar bestaat dat nieuwe routes ontstaan. Het aantal asielzoekers in Duitsland is gedaald van bijna een half miljoen mensen in het vierde kwartaal van 2015 tot 170.000 in het eerste kwartaal van 2016, van wie 20.000 in maart.
Griekenland. De onderhandelingen over de volgende schijf van het reddingsprogramma verlopen moeizaam.
Terreuraanslagen. Amper vier maanden na de aanslagen in Parijs, wakkerden de bommen in Brussel bij vele Europeanen in stedelijke gebieden opnieuw het onveiligheidsgevoel aan.
Impasse in Spanje. De kans is groot dat het politieke vacuüm in Spanje sinds de parlementsverkiezingen op 20 december 2015, deze zomer uitmondt in nieuwe verkiezingen (waarvan de uitslag volgens opiniepeilingen weinig zou verschillen van die in december).
Referendum in Nederland. De opkomst bedroeg amper 32%, maar een overgrote meerderheid (64%) verwierp in een referendum in Nederland nauwere banden tussen de EU en Oekraïne.